Olsztyn - IKONY ARCHITEKTURY

LISTA IKON ZAMKNIĘTA

2010-11-16T23:41:00.000-08:00

Lista obiektów, które pojawią się w naszym albumie jest już zamknięta, choć może jeszcze ulec kosmetycznym zmianom. W następnych dniach będziemy sukcesywnie wprowadzali kolejne, coraz bardziej rozszerzone opisy obiektów z listy.

004/7 DZIELNICA ZATORZE

2010-11-14T05:24:00.000-08:00

Jako dzielnica miasta ogrodu

004/4 ULICA RADIOWA

2010-11-14T05:19:00.000-08:00

Przepiękna parkowa ulica, która stanowi dla wielu przykład kawałka miasta ogrodu.

004/3 MIASTO KOSZAR

2010-11-14T05:13:00.000-08:00

Miasto Koszar/ zespoły urbanistyczne koszar, na przykładzie Artyleryjska,Gietkowska
Koszary dały naszemu miastu impuls do rozwoju. Dziś stanowią raczej jego zaplecze. Są ewidentnie sybmbolem potencjału drzemiącego w naszym mieście.

004/2 MUR ARESZTU ŚLEDCZEGO I AL.PIŁSUDSKIEGO

2010-11-14T05:12:00.000-08:00

Mur aresztu jest dla wielu symbolem absurdów architektonicznych, jednak kolejne budowle powstające wzdłuż Alei Piłsudskiego wcale tego obrazu nie zmieniają.

003/3 KINO KOPERNIK

2010-11-14T05:11:00.001-08:00

Symbol świetnej architektury która musiała ustąpić spekulacją i obietnicą niesolidnych deweloperów.

002/14 BIUROWIEC CDEF

2010-11-14T05:08:00.000-08:00

Biurowiec CDEF na ul.Zientary Malewskiej
Ten mało znany wśród mieszkańców biurowiec jest dla autorów książki jedynym obiektem reprezentującym w mieście współczesne trendy w architekturze.

002/11 DH INKA

2010-11-14T05:02:00.001-08:00

Obiekt, który w latach 90-tych został przyjęty bardzo entuzjastycznie dziś wydaje się bardzo infantylny. Być może jednak z czasem znowu wróci do łask olsztyniaków jako symbol postmodernizmu w centrum.

002/10 KOŚCIÓŁ CHRYSTUSA ODKUPICIELA CZŁOWIEKA ( tzw. "Wiecznej budowy")

2010-11-14T04:25:00.000-08:00

Przeciągająca się w nieskończoność budowa obiektu nadała mu ciekawy przydomek. Ta monumentalna budowla o ciekawej bryle nie miała szczęścia do materiałów i jakości robót. To jak na razie ostatni wielkoskalowy kościół w mieście.

002/9 DOMY NA MURACH PRZY ALEI Chateauroux i potencjał rzeki Łyny

2010-11-14T04:22:00.000-08:00

Udany przykład współczesnej architektury dobrze komponującej się z architekturą Starego Miasta i tworzącej dobre relacje z rzeką. skromne budynki mieszkalne, które mogą być dumą miasta.

002/3 ZIELONY BIUROWIEC

2010-11-14T04:21:00.001-08:00

Ten olsztyński „zieleniak”, mimo swojej surowej modernistycznej bryły jest w przeciwieństwie do swoich rówieśników rzadko krytykowany. Może dlatego, że pomimo swojej wysokości świetnie wpasował się w zwartą zabudowę ul.Dąbrowszczaków. Nie został też zdewastowany reklamami i „upiększającymi dodatkami”. W każdym razie stanowi obraz tego, że problem modernizmu w naszym miescie wiąże się raczej z jego stanem technicznym.

002/2 DWORZEC OLSZTYN GŁÓWNY

2010-11-14T04:18:00.000-08:00

Otwierany z dumą „najnowocześniejszy dworzec w kraju” jest dziś symbolem tego do czego mogą prowadzić lata zaniedbań nawet wobec dobrej architektury. Wiąże się on także z kryzysem kolei, którym Olsztyn zapewnia swoją dzisiejszą pozycję.

LISTA IKON PO SPOTKANIU

2010-11-07T14:34:00.000-08:00

oto najnowsza lista obiektów, które mają znaleźć się w książce , powstała po piątkowym spotkaniu w MOK-u, lista przejdzie jeszcze ostateczną weryfikację na spotkaniu w SARPIE , wtedy ostatecznie dowiemy się, które budynki znajdą się na kartach pierwszego wydania książki.
Piatkową dyskusje zaszczyciło obecnością wielu architektów i mieszkańców, dyskusja była bardzo burzliwa , ale wniosła wiele dobrego w projekt.
Wiele zmian i syntezę wcześniejszej koncepcji. Dziękujemy wszystkim za przybycie i pomoc.

obiekty do pierwszego wydania książki 40 ikon, 25 z opisem

001 IKONY DAWNE:

001/ 1 / Kościół Serca Jezusowego
Jako symbol serca pierwszej regularnie zaplanowanej dzielnicy miasta

001/ 2 /Kościół Św. Józefa
Neoromański gmach, o wyjątkowym znaczeniu i popularności wśród wiernych

001/3 / Kościół Franciszkanów na Zatorzu
Neorenesansowy kościół o monumentalnej architekturze pośród gęstej zabudowy

001/4 / Nowy Ratusz
Symbol ambicji błyskawicznie rozwijającego się miasta z początku XX w.

001/5 / Mosty kolejowe - Wiadukt nad Wyzwolenia
Symbol połączenia miasta ze światem oraz początku jego dominacji w regionie.

001/6 /Zarząd Kolei ( Rejencja Pruska), Urząd Marszałkowski
Symbol pruskiej przeszłości Olsztyna

001/7 /Obserwatorium Astronomiczne
Dawna wieża ciśnień posiada jedną z „trzech kopuł Olsztyna”, najwyżej położony obiekt miasta jest jednocześnie częścią jego kopernikańskich odniesień.

001/8 / Młyn Miejski
Zaprojektowany przez „drugiego po Mendelsohnie” architekta olsztyńskiego Augusta Feddersena jest charakterystycznym obiektem stanowiącym dla wielu swego rodzaju wrota „Zatorza”

001/9 / Tartak Raphaelsohnów i Zajezdnia Trolejbusowa
Ten nie zapomniane jeszcze niedawno obiekty stały się dzięki działalności niezależnych stowarzyszeń symbolem zmian świadomości społecznej w naszym mieście oraz jednymi z ostatnich świadków pierwszej dzielnicy przemysłowej miasta.

001/10 Teatr im. Stefana Jaracza
Wyjątkowy projekt Feddersena, wykonany w karkołomnym terminie był przed wojną sceną prowincjonalną - dziś jest obiektem o znaczeniu narodowym.

001/11 /Liceum Ogólnokształcące nr1
Neogotycki gmach pierwszego liceum to dla większości symbol klasycznej i konserwatywnej szkoły z tradycjami, jakich niewiele w naszym mieście. Jego najznamienitszym uczniem był sam Erich Mendelsohn.

001/12 / Kamienica Naujacka
Wybudowana przez jednego z najaktywniejszych rentierów miasta kamienica od chwili kiedy wprowadził się do niej MOK przeżywa swój drugi renesans. Dla wielu olsztyniaków stanowi też reminiscencję „magicznego miasta”.

001/13 / Kamienica przy Pl.Bema
Gdyby ją postawić w Poznaniu, Wrocławiu czy Bydgoszczy byłaby raczej jedną z wielu, dla mieszkańców Olsztyna stała się jednak symbolem zaniedbania i problemów z zabytkami jakie przyniosła zmiana systemu po 1989r.

001/14 / „Casablanca”
Ten elegancki obiekt, wspaniale wpisany w otoczenie to nie tylko budynek o niezwykłej historii, lecz również symbol niewykorzystanego, niszczonego potencjału.

002 IKONY WSPÓŁCZESNE:

002/1/ Plac Dunikowskiego — „Szubienice”
Choć pod względem układu urbanistycznego trudno zarzucić temu założeniu cokolwiek, to sam pomnik dzieła Xawerego Dunikowskiego zamykający go od południa jest symbolem zażartych sporów politycznych. Jest także obrazem trudnej historii Olsztyna i podziałów jakie wyryła w naszych umysłach historia. To z pewnością ikona, której znaczenie będzie się w przyszłości zmieniać.

002/2 / Dworzec Olsztyn Główny
Otwierany z dumą „najnowocześniejszy dworzec w kraju” jest dziś symbolem tego do czego mogą prowadzić lata zaniedbań nawet wobec dobrej architektury. Wiąże się on także z kryzysem kolei, którym Olsztyn zapewnia swoją dzisiejszą pozycję.

002/3 / Zielony Biurowiec
Ten olsztyński „zieleniak”, mimo swojej surowej modernistycznej bryły jest w przeciwieństwie do swoich rówieśników rzadko krytykowany. Może dlatego, że pomimo swojej wysokości świetnie wpasował się w zwartą zabudowę ul.Dąbrowszczaków. Nie został też zdewastowany reklamami i „upiększającymi dodatkami”. W każdym razie stanowi obraz tego, że problem modernizmu w naszym miescie wiąże się raczej z jego stanem technicznym.

002/4 / Delikatesy Wiejskie
Chyba jedyny budynek przypominający swą formą modernistyczne kamienice Gdyni. Horyzontalne pasy elewacji oraz minimalizm jego formy stanowią o szlachetności jego architektury. Zaokrąglony narożnik jest ważnym elementem „salonu miasta”.

002/5 /Hala Urania
Kolejna – największa – kopuła w Olsztynie. To jeden z najbardziej udanych obiektów sportowych w regionie, choć jeden z kilku tego typu w Polsce. Debata wokół tego obiektu była głośna i dość skrajna – od groźby rozbiórki do sensownych pomysłów zagospodarowania. Hala jest lubiana przez mieszkańców miasta, choć wielu nie wierzy w jej przyszłość.

002/6/ Planetarium
Ostatnia kopuła miasta, a zarazem obiekt z jedną z najciekawszych funkcji. Wydaje się że to najlepiej wpisany w krajobraz tej części miasta budynek, wyłoniony w konkursie architektonicznym.

002/7/ Zespół: ZUS, Bank , Dom Polski
Kwartał bardzo udanych obiektów z różnych okresów. Architektura budynku ZUS to przykład, że nawet w trudnej sytuacji ekonomicznej można projektować bardzo przyzwoite budynki.

002/8/ Inkubator Przedsiębiorczości
Ten charakterystyczny budynek u wrót Kortowa jest dość kontrowersyjnym przykładem olsztyńskiego postmodernizmu z lat 90'tych. Jak sam autor opisuje to wynik zderzenia ambicji z realiami kryzysu gospodarczego.

002/9/Domy na murach przy alei Chateroux i potencjał rzeki Łyny
Udany przykład współczesnej architektury dobrze komponującej się z architekturą Starego Miasta i tworzącej dobre relacje z rzeką.

002/10/ Kościół p.w.Chrystusa Odkupiciela Człowieka (tzw.”Wiecznej Budowy”)
Przeciągająca się w nieskończoność budowa obiektu nadała mu ciekawy przydomek. Ta monumentalna budowla o ciekawej bryle nie miała szczęścia do materiałów i jakoości robót. To jak na razie ostatni wielkoskalowy kościół w mieście.

002/ 11/ DH Inka
Obiekt, który w latach 90-tych został przyjęty bardzo entuzjastycznie dziś wydaje się bardzo infantylny. Być może jednak z czasem znowu wróci do łask olsztyniaków jako symbol postmodernizmu w centrum.

002 /12/Targ Rybny- sztuczny rynek
Dla wielu udany, dla innych sztuczny i dziwaczny – nowy Targ Rybny to zapewne symbol obaw mieszkańców przed eksperymentami z architekturą współczesną.

002/13/ CH Alfa
pierwsze wielkomiejskie centrum handlowe, rak na tkance śródmieścia, obiekt wzbudzający skrajne emocje od pozytywnych do niegatywnych.

002/ 14/ Biurowiec CDEiF na ul.Zientary Malewskiej
Ten mało znany wśród mieszkańców biurowiec jest dla autorów książki jedynym obiektem reprezentującym w mieście współczesne trendy w architekturze.

003 IKONY NIEISTNIEJĄCE:

003/1/ Siedziba PZPR i Plac Solidarności — tzw.”Betonplac”
niechciana przestrzeń dobrze skomponowana

003/2/ DH Dukat i Społem
„niezrozumiane dzieło modernizmu” to obiekt uwielbiany i nienawidzonyn, Dukat należy traktować jako zespół ze Społemem. Zniszczenie Dukata świadczy o niskim poziomie świadomości inwestorów i władz miasta. Ewidentny przykład bezpowrotnej utraty cennego dla kultury miasta obiektu.

003/3 / Kino Kopernik
Symbol świetnej architektury która musiała ustąpić spekulacją i obietnicą niesolidnych deweloperów.

004 IKONY URBANISTYCZNE

004/1/ Zespół Urbanistyczny - Stare Miasto
z obiektami: Rynek Starego Miasta, Katedra p.w.Św.Jakuba, Kościół Garnizonowy, Zamek Kapituły Warmińskiej, Stary Ratusz,Wysoka Brama

Nasze niewielkie Stare Miasto to wynik burzliwej historii, który sprawił że jego oryginalna tkanka została mocno nadszarpnięta. Jednak dzięki zachowaniu najistotniejszyh elementów urbanistyki i dominant wciąż stanowi centrum życia rozrywkowo-kulturalnego.

004/2/ Mur Aresztu Śledczego i Al. Piłsudskiego- wąwóz w środku miasta
Mur aresztu jest dla wielu symbolem absurdów architektonicznych, jednak kolejne budowle powstające wzdłuż Alei Piłsudskiego wcale tego obrazu nie zmieniają.

004/3/ Miasto Koszar/ zespoły urbanistyczne koszar, na przykładzie Artyleryjska,Gietkowska
Koszary dały naszemu miastu impuls do rozwoju. Dziś stanowią raczej jego zaplecze. Są ewidentnie sybmbolem potencjału drzemiącego w naszym mieście.

004/4/ Ulica Radiowa
Przepiękna parkowa ulica, która stanowi dla wielu przykład kawałka miasta ogrodu.

004/5/ Ulica Warmińska
Jedno z niewielu miejsc w Olsztynie, gdzie obracając się o 360 stopni możemy obcować z XIX-wiecznym duchem miasta.

004/6/ ulica Dąbrowszczaków
Salon magicznego miasta, ulica reprezentacyjna

004/7/Dzielnica Zatorze
Jako dzielnica miasta ogrodu

spotkanie !!- wybieramy ikony do książki

2010-11-04T09:54:00.000-07:00

Zapraszamy na spotkanie w Kamienicy Naujacka,
które odbędzie się w piątek 5.11.2010 o godzinie 18.00

Na spotkaniu wybierzemy wspólnie budynki, które znajdą się w książce.
Na spotkaniu będą obecni architekci, z którymi będzie można podyskutować o wybieranych obiektach.

oto lista proponowanych ikon:
LISTA PROPONOWANYCH OBIEKTÓW:

IKONY DAWNE:
Katedra p.w.Św.Jakuba
Kościół Serca Jezusowego
Kościół Św. Józefa
Kościół Fanciszkanów na Zatorzu
Kościół Garnizonowy
Rynek Starego Miasta
Zamek Kapituły Warmińskiej
Stary Ratusz
Nowy Ratusz
Wysoka Brama
Koszary przy ul.Artyleryjskiej
Wiadukty kolejowe
Zarząd Kolei ( Rejencja Pruska)
Straż Pożarna
Obserwatorium Astronomiczne
Szpital Miejski
Młyn Miejski
Areszt Śledczy
Tartak Raphaelsohnów i Zajezdnia Trolejbusowa
Teatr im. Stefana Jaracza
Szkoła Podstawowa nr 10
Liceum Ogólnokształcące nr1
Domy na murach przy moście Św.Jana
Kamienica Naujacka
Kamienica przy Pl.Bema
Willa po starej Gazowni
Willa Bayer — Invest Bank
Willa Fabrykanta Zapałek
Willa ze smokami
Willa Polska przy ul.Partyzantów
Willa Fortuna
Willa na Tracku
Casablanca
Taras przy Nowowiejskiego
Ulica Warmińska
Ulica Dąbrowszczaków
Zatorze
Kortowo
Osledle nad Jeziorem Długim
Dom Przedpogrzebowy proj.E.Mendelsohna

IKONY WSPÓŁCZESNE:
Plac Dunikowskiego — „Szubienice”
DH Dukat i Społem
Okrąglak
Dworzec Olsztyn Główny
Akwarium
Zielony Biurowiec
Delikatesy Wiejskie
Hala Urania
Dawna siedziba PZPR
Urząd Wojewódzki
Planetarium
Osiedle Nagórki
„Baszta”
ZUS
Telekomunikacja Polska
Inkubator Przedsiębiorczości
CH Wiktor
Domy na murach przy alei Chateroux
Inka
Targ Rybny
CH Alfa
Czarna Perła
Biurowiec CDEiF na ul.Zientary Malewskiej

IKONY NIEISTNIEJĄCE:
Kładka nad Jeziorem Długim
Plac Solidarności — Betonplac
DH Dukat
Kino Kopernik

IKONY PRZYSZŁE?:
Park Centralny

Ikona architektury- jako wizerunek społeczeństwa

2010-11-04T09:48:00.000-07:00

Ikona jako wizerunek pewnych idei może być w architekturze syntetycznym ujęciem ducha czasów w jakich dana budowla powstawała. Nasz przewodnik w swoim zamierzeniu ma przedstawić nie tylko obiekty – ikony, znane wszystkim z pocztówek i albumów lecz przede wszytkim te, które w sercu każdego olsztyniaka tworzą kompletny obraz naszego miasta. Autorów nie interesuje jedynie jakość i piękno otaczajacej przestrzeni lecz także zjawiska społeczne i historyczne, które towarzyszyły jej powstawaniu. Dlatego w przewodniku będziecie mogli znaleźć Państwo sztandarowe dla miasta obiekty jak Zamek czy Katedra ale i takie, które na pierwszy rzut oka nie pasują do tego zestawienia, jak. np. Plac Solidarności, CH Alfa czy słynną Czarną Perłę. Innymi słowy obiekty które stanowią fizyczny zapis pewnych etapów historii miasta. Znajdziemy tu również budowle, które fizycznie nie istnieją choć pozostaną na lata w świadomości mieszkańców jak np. kładka nad jeziorem Długim. Na naszej liście umieściliśmy również bohaterów nowych, związanych ze zmianami świadomości społecznej jak np.Tartak Raphaelsohnów czy takich, których czasy świetności (może) dopiero nadejdą jak planowany Park Centralny.
Na piątkowym spotkaniu w kamienicy Naujacka (notabene również ujętej w liście) mamy zamiar wywołać dyskusję na temat architektury Olsztyna widzianej nie tylko z punktu widzenia profesjonalistów ale także zwykłych ludzi. Co stanowi esencję przestrzeni w której się poruszamy? – czy olsztyniacy bardziej utożsamiają miasto z zamkiem czy raczej z CH Alfa? Czy współczesny plac to schody ruchome domu handlowego? Czy od niedocenianej i niszczonej tkanki z przełomu XIX i XX wieków ważniejsze są parkingi? Co tak naprawdę mieszkańcy sądzą o obiektach współczesnych?

partnerzy, przyjaciele, sponsorzy, patronaty

2010-11-04T09:26:00.000-07:00

Książka jest entuzjastyczną, tworzoną przez pasjonatów, ale ważną dla Miasta publikacją, ma szanse podnieść poziom dyskusji o architekturze i przyczynić się do zmiany świadomości architektonicznej naszych mieszkańców, a także godnie promować Miasto na zewnątrz. Do jej realizacji potrzebne są oczywiście pieniądze i zaangażowanie, szczególnie, że ma to być wydawnictwo darmowe. Powoli zbieramy partnerów, patronaty, sponsorów. Na dzień dzisiejszy wspólnikami w dziele są:

organizatorzy:

współpraca i współfinansowanie

organizacja spotkania z mieszkańcami

patronat medialny

Książka nie ma jeszcze żadnych sponsorów, ponieważ w wirze pracy nad publikacją nie znaleźliśmy jeszcze czasu na ich pozyskanie. Jeśli znajdziemy prywatne dofinansowanie publikacji, będziemy mogli wydrukować więcej kopii książki, która jest wydawnictwem darmowym.
Zainteresowanych wsparciem druku książki sponsorów zachęcamy do kontaktu, Sponsor otrzyma ( procentową do wkładu ) ilość kopii książki, która może być doskonałym prezentem dla ważnych, zamiejscowych klientów firmy. Na publikacji i materiałach promujących znajdzie się oczywiście logo sponsora.

002/13 CH ALFA

2010-05-09T14:38:00.000-07:00

pierwsze wielkomiejskie centrum handlowe, rak na tkance śródmieścia, obiekt wzbudzający skrajne emocje od pozytywnych do niegatywnych.

Współpraca z SARP

2010-05-09T14:09:00.000-07:00

W zeszłym tygodniu tj.30.04.2010 po konsultacjach na spotkaniu z członkami SARP, podpisaliśmy Umowę Partnerską dotyczącą realizacji książki. Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział w Olsztynie objęło opieką merytoryczną naszą publikację i tym samym stał się jej współtwórcą.
To bardzo ważny i cenny moment dla tej publikacji. Szerokie grono architektów, z którymi będziemy konsultować opisy budynków, wybór ikon , na pewno pomoże uporządkować merytorycznie publikację, a także nada jej wyższą rangę naukową.
Bardzo cieszymy się na tę współpracę.

o autorach i współpracownikach

2010-04-24T07:23:00.000-07:00

grafika, layout, ikony, rysunki, koncept
Marcelina Chodyniecka-Kuberska art.plast. arch. wnętrz
ukończyła Poznańską ASP, pracowała w pracowniach architektonicznych w Warszawie i Poznaniu, autorka projektu "Olsztyn-tożsamość", aktualnie prowadzi własną pracownię projektową ENTHU! w Olsztynie. Zafascynowana zawodowo i naukowo odczytywaniem tożsamości plastycznej miast, regionów,inicjatyw i tworzeniem im systemów identyfikacji wizualnej. więcej na www.enthu.pl

opisy budynków, cała warstwa naukowa projektu i opieka merytoryczna
Tomasz Birezowski mgr.inż.arch. absolwent Politechniki Poznańskiej, aktywnie działający architekt, z praktyką w doskonałych polskich i zagranicznych pracowniach. Aktualnie w Warszawie architekt prowadzący w pracowni AMC Andrzej Chołdzyński. Społecznik, podróżnik, obrońca zabytków. więcej na www.birezowski.pl

opieka merytoryczna:
architekci stowarzyszeni w SARP Oddział Olsztyński www.olsztyn.sarp.org.pl

konsultacje konserwatorskie:
Małgorzata Birezowska , prezes Warmińsko-Mazurskiego oddziału Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków

współpraca: koledzy i koleżanki z FORUM ROZWOJU OLSZTYNA więcej na www.fro.net.pl

LAYOUT KSIAŻKI JUŻ GOTOWY

2010-04-24T06:53:00.000-07:00

mamy już layout książki( czyli układ graficzny, format i koncepcję graficzną wydawnictwa).
Książka jest szaro-czarno-pomarańczowa, w formacie 30/15 cm. Poniżej zamieszczam schemat, według którego będą zbudowane opisy ikon i kilka, jeszcze nie wykończonych przykładów. Opis każdej ikony składa się z z kilku elementów: opis architekta, ikona graficzna, rysunek- ilustrujący położenie obiektu w mieście, opis mieszkańca lub specjalisty-mieszkańca, uproszczona mapka z zaznaczonym obiektem, oraz podstawowe dane: nazwa budynku, rok budowy, projektanci, styl

Książka tworzy się na Państwa oczach, dlatego każdy post dotyczący konkretnej ikony będziemy uzupełniać.Do tej pory nie wybraliśmy jeszcze wszystkich ikon. czekamy na komentarze i propozycje, lub krytykę tych, które zamieściliśmy. Ikony podzieliliśmy w pewnych historycznych kategoriach, żeby ułatwić Państwu przyporządkowanie ich stylom architektonicznym. Mamy też kategorie nie związane ze stylem architektonicznym, ale na tyle charakterystyczne ,że zasługują na osobną kategorię np. ikony urbanistyczne, niechciane ikony.

Zastanawiamy się też , czy nie odrzucić ostatecznie w wydawnictwie kategorii, NIECHCIANE IKONY, ponieważ wydawnictwo ma nas jednak reprezentować i promować. Ale tu na blogu i w dyskusjach na łamach prasy, na pewno będziemy poruszać temat anty ikon, czy inaczej niechcianych ikon.

001/9 TARTAK RAPHAELSOHNÓW I ZAJEZDNIA TROLEJBUSOWA

2010-04-05T10:24:00.000-07:00

Ten nie zapomniane jeszcze niedawno obiekty stały się dzięki działalności niezależnych stowarzyszeń symbolem zmian świadomości społecznej w naszym mieście oraz jednymi z ostatnich świadków pierwszej dzielnicy przemysłowej miasta.

002/1 PLAC DUNIKOWSKIEGO- "SZUBIENICE"

2010-04-05T10:22:00.000-07:00

Choć pod względem układu urbanistycznego trudno zarzucić temu założeniu cokolwiek, to sam pomnik dzieła Xawerego Dunikowskiego zamykający go od południa jest symbolem zażartych sporów politycznych. Jest także obrazem trudnej historii Olsztyna i podziałów jakie wyryła w naszych umysłach historia. To z pewnością ikona, której znaczenie będzie się w przyszłości zmieniać.

003/1 SIEDZIBA PZPR I PLAC SOLIDARNOŚCI

2010-04-05T10:18:00.000-07:00

Siedziba PZPR i Plac Solidarności — tzw.”Betonplac”
niechciana przestrzeń dobrze skomponowana

002/12 TARG RYBNY- SZTUCZNY RYNEK

2010-04-05T10:16:00.000-07:00

Dla wielu udany, dla innych sztuczny i dziwaczny – nowy Targ Rybny to zapewne symbol obaw mieszkańców przed eksperymentami z architekturą współczesną.

004/1 ZESPÓŁ URBANISTYCZNY STARE MIASTO

2010-04-05T10:14:00.000-07:00

Zespół Urbanistyczny - Stare Miasto
z obiektami: Rynek Starego Miasta, Katedra p.w.Św.Jakuba, Kościół Garnizonowy, Zamek Kapituły Warmińskiej, Stary Ratusz,Wysoka Brama

Nasze niewielkie Stare Miasto to wynik burzliwej historii, który sprawił że jego oryginalna tkanka została mocno nadszarpnięta. Jednak dzięki zachowaniu naj istotniejszyh elementów urbanistyki i dominant wciąż stanowi centrum życia rozrywkowo-kulturalnego.

001/10 TEATR IM.STEFANA JARACZA

2010-04-05T10:12:00.000-07:00

Wyjątkowy projekt Feddersena, wykonany w karkołomnym terminie był przed wojną sceną prowincjonalną - dziś jest obiektem o znaczeniu narodowym.

004/5 ULICA WARMIŃSKA

2010-04-05T10:11:00.000-07:00

Jedno z niewielu miejsc w Olsztynie, gdzie obracając się o 360 stopni możemy obcować z XIX-wiecznym duchem miasta.

002/6 PLANETARIUM

2010-04-05T10:09:00.000-07:00

Ostatnia kopuła miasta, a zarazem obiekt z jedną z najciekawszych funkcji. Wydaje się że to najlepiej wpisany w krajobraz tej części miasta budynek, wyłoniony w konkursie architektonicznym.

003/2 ZESPÓŁ DH DUKAT I SPOŁEM

2010-04-05T04:03:00.000-07:00

„niezrozumiane dzieło modernizmu” to obiekt uwielbiany i nienawidzony zarazem, Dukat należy traktować jako zespół ze Społemem. Zniszczenie Dukata świadczy o niskim poziomie świadomości inwestorów. Ewidentny przykład bezpowrotnej utraty cennego dla kultury miasta obiektu.

001/7 OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNE

2010-04-05T03:54:00.000-07:00

Dawna wieża ciśnień posiada jedną z „trzech kopuł Olsztyna”, najwyżej położony obiekt miasta jest jednocześnie częścią jego kopernikańskich odniesień.

Biurowiec zatopiony w zieleni - Zielony Biurowiec

2010-03-15T12:47:00.000-07:00

003/2 ZESPÓŁ DH DUKAT I SPOŁEM - DUKAT

2010-03-15T06:32:00.000-07:00

NAZWA:PDT DUKAT

ADRES:AL.M.PIŁSUDSKIEGO 12

ROK BUDOWY:1959-62

PROJEKTANCI: arch. Zbigniew Ihnatowicz, Jerzy Sołtan

STYL:MODERNIZM

Niewielu mieszkańców miasta pamięta świetność pierwszego powojennego Domu Towarowego. Lata zaniedbań i dewastacji z każdego budynku potrafią uczynić karykaturę. Tak też stało się w tym wypadku. Kontrowersji wokół tego budynku jest bardzo dużo. Jego późnomodernistyczna architektura jest dla większości niezrozumiała, a zatem zła. Batalię o uratowanie obiektu stoczył olsztyński oddział SARP-u. Udało się go nawet umieścić w Lokalnym Programie Rewitalizacji Miasta Olsztyna z przeznaczeniem na Muzeum Sztuki Współczesnej – już dziś wiadomo jednak, że DUKAT wciąż będzie pełnił rolę domu handlowego a prywatny właściciel ma zamiar dokonać znacznych korekt w strukturze i elewacji.

DUKAT nie jest jednak „zwyczajnym PRL-owskim klockiem” jak niektórzy chcieliby myśleć. To u nas, oprócz budynku Ericha Mendelsohna, bodaj jedyny przykład architektury stworzonej przez najwyższej klasy projektantów. Byli nimi Jerzy Sołtan i Zbigniew Ihnatowicz. Ten tandem, obok Marka Leykama stanowił trzon polskiego modernizmu w latach 50, 60 i 70-tych. Ich architektura powstawała nie tylko jako opozycja wobec dekoracyjnych form stylów poprzednich lecz także w niesłychanym kontraście do panującego w tym czasie socrealizmu. Proste, zwarte bryły były bezwzględnie podporządkowane funkcji obiektu. „Minimalizm” detalu i surowość nadawały ich budynkom bardzo nowoczesnego charakteru.

Sam DUKAT to świetny przykład obiektu, który bardzo dobrze spełniał swoją funkcję. Usytuowany w centrum odbudowującego się Olsztyna posiadał pierwszą całkowicie przeszklona elewację. Jej wyraźnie horyzontalny i drobny podział nadaje mu, pomimo niewielkich rozmiarów, bardzo wielkomiejskiego charakteru. Trudno znaleźć w niej zbędne elementy, poza oczywiście reklamami, które szpecą obecnie cały budynek. Charakterystyczne wnętrze posiada na parterze halę sklepową, obniżoną względem wejścia głównego – daje to ciekawy efekt przestrzenny – parter jest znacznie wyższy niż sugerują drzwi wejściowe. W części holu znajdują się schody prowadzące przez wszystkie kondygnacje handlowe. Były one zdobione kolorowymi mozaikami.

Jerzy Sołtan jest jedynym polskim architektem, który uczył się u słynnego Le Corbusiera – ojca modernizmu i stylu międzynarodowego. Ta baza otworzyła mu drzwi do najbardziej elitarnych kręgów świata architektów. Wraz z Ihnatowiczem i Hryniewieckim wygrał konkurs na Stadion X-lecia w Warszawie, jednak wycofał się odmawiając „decydentom” korekty projektu. Po 1958 r. buduje min. Polski Pawilon na Wystawę Światową w Brukseli oraz wiele innych budynków. Jest w znacznej mierze artystą – projektuje przedmioty użytkowe, meble, maluje i rysuje. Wykłada na najlepszych uczelniach świata, min. na warszawskiej ASP, Harvardzie (laureat doktoratu Honoris Causa UH), Cambridge (gdzie zastępuje bezpośrednio stanowisko po Walterze Grupiusie) i Massachussets (MIT).

Równie ciekawą postacią był Zbigniew Ihnatowicz. Wykładowca warszawskiej Akademii Sztuk Pieknych i Uniwersytetu w Quebecu. Wraz z Sołtanem oprócz DUKAT-a stworzyli min. wnętrza Dworca Śródmieście w Warszawie, kompleks zespołu sportowego „Warszawianka”, Pawilony Handlowe na Międzynarodowych Targach w Nowym Jorku, Helsinkach, Budapeszcie i Damaszku (1958-68). Jest także (wraz z J.Romańskim) autorem Centralnego Domu Towarowego w Warszawie, czyli popularnego „Smyka” u zbiegu Al.Jerozolimskich i ul.Brackiej – ten nowoczesny, modernistyczny budynek, który powstawał w tym samym czasie co socrealistyczny Pałac Kultury i Nauki przeżywa podobne trudności co olsztyński DUKAT. Wiadomo jednak, że jego elewacja zostanie odtworzona wg. oryginalnej koncepcji. Daje to pewne nadzieje, że i nasz obiekt zostanie potraktowany z należytym szacunkiem.

tekst: Tomek Birezowski

004/ ULICA DĄBROWSZCZAKÓW

2010-03-09T13:06:00.001-08:00

Salon magicznego miasta, ulica reprezentacyjna

001/2 KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO JÓZEFA

2010-03-09T13:02:00.001-08:00

Neoromański gmach, o wyjątkowym znaczeniu i popularności wśród wiernych

001/5 MOSTY KOLEJOWE - "WIADUKTY" NAD UL.WYZWOLENIA

2010-03-09T13:00:00.001-08:00

Symbol połączenia miasta ze światem oraz początku jego dominacji w regionie.

001/11 LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE NR 1

2010-03-09T12:59:00.001-08:00

Neogotycki gmach pierwszego liceum to dla większości symbol klasycznej i konserwatywnej szkoły z tradycjami, jakich niewiele w naszym mieście. Jego najznamienitszym uczniem był sam Erich Mendelsohn.

001/13 KAMIENICE PRZY RONDZIE BEMA

2010-03-09T12:58:00.001-08:00

Gdyby je postawić w Poznaniu, Wrocławiu czy Bydgoszczy byłyby raczej jednymi z wielu, dla mieszkańców Olsztyna stała się jednak symbolem zaniedbania i problemów z zabytkami jakie przyniosła zmiana systemu po 1989r.

002/4 DELIKATESY WIEJSKIE

2010-03-09T12:57:00.001-08:00

Chyba jedyny budynek przypominający swą formą modernistyczne kamienice Gdyni. Horyzontalne pasy elewacji oraz minimalizm jego formy stanowią o szlachetności jego architektury. Zaokrąglony narożnik jest ważnym elementem „salonu miasta”.

002/7 ZESPÓŁ: ZUS, BANK, DOM POLSKI

2010-03-09T12:54:00.000-08:00

Kwartał bardzo udanych obiektów z różnych okresów. Architektura budynku ZUS to przykład, że nawet w trudnej sytuacji ekonomicznej można projektować bardzo przyzwoite budynki.

001/14 "CASABLANCA"

2010-03-09T12:53:00.000-08:00

Ten elegancki obiekt, wspaniale wpisany w otoczenie to nie tylko budynek o niezwykłej historii, lecz również symbol niewykorzystanego potencjału. Miejmy nadzieje, że to ostatnie lata Casablanki w tym stanie i niedługo obiekt ożyje.

001/8 MŁYN MIEJSKI

2010-03-09T12:50:00.001-08:00

Zaprojektowany przez „drugiego po Mendelsohnie” architekta olsztyńskiego Augusta Feddersena jest charakterystycznym obiektem stanowiącym dla wielu swego rodzaju wrota „Zatorza”

002/5 HALA URANIA

2010-03-09T12:45:00.000-08:00

Kolejna – największa – kopuła w Olsztynie. To jeden z najbardziej udanych obiektów sportowych w regionie, choć jeden z kilku tego typu w Polsce. Debata wokół tego obiektu była głośna i dość skrajna – od groźby rozbiórki do sensownych pomysłów zagospodarowania. Hala jest lubiana przez mieszkańców miasta, choć wielu nie wierzy w jej przyszłość.

001/1 KOŚCIÓŁ SERCA JEZUSOWEGO

2010-03-09T11:21:00.001-08:00

Jako symbol serca pierwszej regularnie zaplanowanej dzielnicy miasta

001/3 KOŚCIÓŁ FRANCISZKANÓW NA ZATORZU

2010-03-09T11:20:00.001-08:00

Neorenesansowy kościół o monumentalnej architekturze pośród gęstej zabudowy

001/12 KAMIENICA NAUJACKA

2010-03-09T11:17:00.000-08:00

NAZWA:Kamienica Naujacka

ADRES:UL.DĄBROWSZCZAKÓW 3

ROK BUDOWY:1907

ARCHITEKT: nieznany

BUDOWNICZY:Otto Naujack

STYL:SECESJA

Niewiele pozostało budynków, które tak dobrze obrazują klimat przedwojennego Allenstein. „Baśniowy” charakter nadawała miastu głównie zabudowa z początku XX wieku, skupiająca się wokół kościoła Serca Jezusowego. Zniszczenia wojenne były jednak bardzo duże. Dziś tylko wprawne oko zauważa skalę fantazji ówczesnych architektów. Kamienica znajdująca się na rogu ul.Dąbrowszczaków i Mrongowiusza nie jest przykładem secesji berlińskiej, wiedeńskiej, praskiej czy królewieckiej – to secesja iście olsztyńska.

Jak wynika z badań, obecny budynek jest w rzeczywistości istotną przebudową znacznie wcześniejszej, prawdopodobnie klasycyzującej kamienicy, której dawna elewacja znajdowała się głębiej niż obecna. W 1898 roku kupił ją a następnie rozbudował (1907r.) olsztyński przedsiębiorca Otto Naujack – postać symbol ówczesnego prosperity miasta.

Kariera Otto Naujacka świetnie obrazuje ogromne przemiany jakie zachodziły w Olsztynie na przełomie wieków XIX i XX. Przybył do miasta jako rzeźnik. Jego masarnia przegrała jednak konkurencję z nowoczesnymi zakładami, które powstawały w ramach projektu modernizacji miasta burmistrza Oskara Beliana. Naujack zlikwidował interes i postanowił założyć cegielnię na Zatorzu. Tym razem był to strzał w dziesiątkę – wytyczono właśnie plany siatki ulic pod nową, ogromną dzielnicę miasta a na jej budowę potrzebowano przecież cegieł. Konto przedsiębiorcy rosło. Szybko zresztą sam stał się deweloperem. W pewnym momencie był największym posiadaczem mieszkań pod wynajem w mieście. W samym Olsztynie wybudował co najmniej siedemnaście kamienic. Jego wysoka pozycja utorowała mu w końcu drogę do funkcji radnego miasta. Kariera rodem z „Ziemi obiecanej”!

Pierwotnie budynek przy ul.Dąbrowszczaków 3 był typową kamienicą czynszową. Reprezentacyjne umiejscowienie i atrakcyjny wygląd gwarantowały, że mieszkańcami będą przedstawiciele elit, jak prawnicy czy lekarze. Przez krótki czas rezydował w niej także sam Otto Naujack. W 1938 r. w parterze otworzono siedzibę oddziału SS. Po wojnie mieścił się tu min. żłobek a następnie Dzienny Dom Pobytu dla Osób Niepełnosprawnych Ruchowo. W 2008 r., po gruntownym remoncie, budynek został siedzibą Miejskiego Ośrodka Kultury.

Jakże inny od historii jej budowniczego jest romantyczny obraz samej kamienicy. O jej charakterze stanowią charakterystycznie spiętrzone połacie dachów, fikuśne wieżyczki, ozdobne balkony, fantazyjne detale gzymsów i okien. To jedna z najbardziej lubianych i najchętniej fotografowanych kamienic miasta. Elewacje zdobi również piękna sztukateria złożona z motywów roślinnych – wyjątkowo eksploatowanych przez architektów secesji. Wyobraźmy sobie, że wzdłuż ul. Dąbrowszczaków (dawnej ul.Cesarskiej) istnieje szpaler świetnie utrzymanych, młodych jeszcze drzew, nie ma na niej samochodów a po brukowanej nawierzchni sunie olsztyński żółty tramwaj a będziemy mieli wyobrażenie jak wiele zmieniło się od tego czasu.

Układ wnętrz także nie sprawia zawodu miłośnikom „Zaczarowanego Ogrodu”. Wysokie - ponad 5-cio metrowe salony z niezliczoną ilością zakamarków, schodków i „tajnych” przejść prześwietlone są dużymi oknami fasady południowej. Kiedy mieścił się tu żłobek było to wspaniałe miejsce do zabaw w chowanego, czego doświadczył osobiście także autor niniejszego tekstu. W większości zachowała się oryginalna stolarka drzwiowa i okienna. Wewnątrz możemy też podziwiać zachowaną kuchnię węglową i piękny piec kaflowy znajdujący się w sali audytoryjnej. Jeśli zwiedzający będą mieli trochę szczęścia warto zobaczyć również ciekawą i skomplikowaną konstrukcję połaci dachowych. Na uwagę zasługuje też elegancka główna klatka schodowa, witająca gości mozaiką z napisem „Salve”. Główne wejście do budynku przylega niestety do szpetnej, współczesnej kamieniczki wybudowanej obok w duchu swoiście pojmowanego postmodernizmu.

Decyzja o przeniesieniu tu Miejskiego Ośrodka Kultury okazała się niezwykle trafna - przywróciła niejako obiekt miastu. Dziś budynek żyje dzięki organizowanym tu wystawom, konferencjom, debatom. Chciałoby się powiedzieć – sukces rewitalizacji na miarę jej budowniczego.

tekst: Tomek Birezowski

001/4 NOWY RATUSZ

2010-03-09T11:15:00.000-08:00

Symbol ambicji błyskawicznie rozwijającego się miasta z początku XX w.

Symbol ambicji błyskawicznie rozwijającego się miasta z początku XX w.

001/6 REJENCJA PRUSKA ( URZĄD MARSZAŁKOWSKI)

2010-03-09T11:07:00.001-08:00

Symbol pruskiej przeszłości Olsztyna

002/8 INKUBATOR PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

2010-03-09T10:51:00.000-08:00

Ten charakterystyczny budynek u wrót Kortowa jest dość kontrowersyjnym przykładem olsztyńskiego postmodernizmu z lat 90'tych. Jak sam autor opisuje to wynik zderzenia ambicji z realiami kryzysu gospodarczego.